Hermua herri txikia Arabako probintzian dago, Euskal Autonomia Erkidegoan, Espainiako iparraldean. Administratiboki Barrundiako udalerriko kontzejua da, Arabako Lautadako eskualdean kokatua; eskualde hori nekazaritza-zelai zabalengatik eta herri historiko txikiengatik ezaguna da. Herria gutxi gorabehera 559 metroko altueran dago, Zadorra ibaiaren eskuineko ertzean eta Aldaia mendearen magalean; mendi horrek 787 metro inguruko altuera du. Hermua Gasteiz bezalako herri handiagoetatik gertu dago; horri esker, bertako biztanleek bizitza lasaia egin dezakete landa-ingurunean, baina aldi berean hirira nahiko hurbil egonda.

Hermuaren jatorri historikoa XI. mendera arte atzera doa. Herria 1025. urtean aipatzen da lehen aldiz “Reja de San Millán” izeneko dokumentu medievalean; agiri horretan Arabako hainbat herrixka agertzen dira, San Millán de la Cogollako monasterioari zergak ordaintzen zizkiotenak. Dokumentu horretan lekua “Ermua” izenarekin agertzen da, eta horrek adierazten du garai hartan jada asentamendu bat bazegoela.

Herriaren izenak ere interes linguistikoa du. Uste da latinezko “eremus” hitzetik datorrela; hitz horrek “leku huts edo basamortua” esan nahi du. Hortik sortu ziren, adibidez, gaztelaniazko “yermo” edo euskarazko “eremu” hitzak, azken horrek lurraldea edo espazioa esan nahi duelarik. Denborarekin izena aldatuz joan zen: XIII. mendean Hermoa bezala agertzen da idatzita, eta geroago Hermua forma finkatu zen.

Historialari batzuen arabera, baliteke herria 1000. urte inguruan sortu izana, lehenago eremitorio edo erlijio-bakardade gune txiki bat zegoen lekuan. Horrek azalduko luke izenaren jatorria. Garai hartan ohikoa zen herrixka txikiak erlijio-guneen edo bide zaharren inguruan sortzea.

Erdi Aroan eta Aro Modernoan, Hermua Barrundiako Ermandadearen parte izan zen. Lurralde-antolaketa horrek bailarako hainbat herri biltzen zituen, justizia administratzeko, defentsa antolatzeko eta baliabide komunak kudeatzeko. Ermandade hori izan zen gaur egungo Barrundiako udalerriaren oinarria; gaur egun ere Hermua udalerri horren barruan dago, Dallo, Heredia edo Etxabarri-Urtupiña bezalako herriekin batera.

XIX. mendean, Pascual Madoz-en Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España lanean Hermua nekazaritza-herri txiki gisa deskribatzen da. Garai hartan 43 biztanle inguru zituen, batez ere nekazaritzan eta abeltzaintzan aritzen zirenak.

Gaur egun Hermua landa-nukleo txiki bat da oraindik. Azken datuen arabera, 49 biztanle inguru ditu, nahiz eta kopurua urtearen arabera pixka bat aldatu daitekeen. Biztanleria-jaitsiera hori Arabako barrualdeko herri askotan gertatu den prozesu bera da, XX. mendean hirietara egindako migrazioaren ondorioz.

Hala ere, tamaina txikia izan arren, Hermuak ondare historiko eta kulturala gordetzen du. Garrantzitsuena San Pedro parrokiako eliza da; haren jatorria XIII. mendekoa da, nahiz eta eraikina geroago XVI. mendean estilo gotiko landatarrean berreraiki eta XVIII. mendean berritu zen. Beste eraikin aipagarri bat San Martin Tourskoaren ermita da; litekeena da jatorri prerromanikoa izatea, eta historian zehar hainbat aldiz berreraiki da. Barruan San Martinen irudi neoklasiko bat gordetzen da.

Herrian landa-bizitzaren elementu tradizionalak ere badaude: zubi zaharrak, garbitoki historiko bat, abelbideak eta baserri tradizionalak, eskualdeko arkitektura tipikoa erakusten dutenak.

Kulturari dagokionez, Hermuak ekainaren 29an ospatzen ditu bere jai patronalak, San Pedroren omenez. Horrez gain, badago “Elbarte” izeneko ohitura bat, uztailaren 4an ospatzen dena eta San Martin ermitarekin lotuta dagoena; ermita hori historikoki Larrea herriarekin partekatua izan da.

Laburbilduz, Hermua mila urte baino gehiagoko historia duen herri txikia da. Gaur egun biztanle gutxi baditu ere, ondare historiko, erlijioso eta landatar garrantzitsua mantentzen du. Bere iragan medievalak, Barrundiako Ermandadearekin izan duen loturak eta ingurune naturalak Arabako Lautadako herri tradizionalen adibide adierazgarri bihurtzen dute.